چرا مردان و زنان نتایج متفاوتی از لیپو ویزر می‌گیرند؟

دو نفر با وزن تقریباً مشابه برای لیپو ویزر مراجعه می‌کنند. یکی مرد است، دیگری زن. هر دو هم از چربی شکم و پهلو شکایت دارند.

آیا باید انتظار داشته باشیم نتیجه آن‌ها دقیقاً شبیه هم باشد؟

معمولاً نه.

اما دلیلش این نیست که لیپو ویزر برای یک جنس بهتر از جنس دیگر کار می‌کند. تفاوت اصلی از جایی می‌آید که بدن مردان و زنان معمولاً چربی را به شکل متفاوتی ذخیره می‌کند، ساختار عضلانی آن‌ها متفاوت است و کیفیت پوست نیز می‌تواند فرق داشته باشد.

حتی هدف زیبایی بسیاری از بیماران هم یکسان نیست.

یک مرد ممکن است بخواهد چربی اطراف شکم و پهلو کمتر شود تا خطوط عضلات شکم و فرم V شکل بالاتنه بهتر دیده شود. یک زن ممکن است بیشتر به دنبال مشخص‌تر شدن کمر، کاهش چربی پایین شکم و ایجاد تناسب بهتر بین کمر، شکم و باسن باشد.

پس در لیپو ویزر مردان و زنان یک نسخه ثابت وجود ندارد.

لیپو ویزر یا VASER-assisted liposuction نوعی لیپوساکشن با کمک انرژی اولتراسوند است که برای آماده‌سازی و برداشت چربی استفاده می‌شود. انجمن جراحان پلاستیک آمریکا نیز لیپوساکشن کمکی با اولتراسوند را در گروه روش‌های assisted liposuction قرار می‌دهد.

با این حال، دستگاه به‌تنهایی نتیجه را تعیین نمی‌کند.

کیفیت نتیجه بیشتر به این بستگی دارد که چه نوع چربی‌ای وجود دارد، چه مقدار از آن قابل برداشت است، پوست بعد از کاهش حجم چه رفتاری دارد و جراح چگونه بدن را کانتور می‌کند.

در ادامه دقیق‌تر بررسی می‌کنیم که چرا نتیجه لیپو ویزر در مردان و زنان می‌تواند متفاوت باشد.

پاسخ کوتاه: چرا نتیجه لیپو ویزر در مردان و زنان متفاوت است؟

مهم‌ترین دلیل، تفاوت طبیعی در ترکیب و فرم بدن است.

به طور متوسط، زنان چربی زیرپوستی بیشتری دارند و این چربی بیشتر در ران‌ها، باسن و نواحی پایین‌تنه ذخیره می‌شود. مردان معمولاً سهم بیشتری از چربی خود را در ناحیه شکمی و به‌خصوص به شکل چربی احشایی ذخیره می‌کنند.

این تفاوت برای لیپو ویزر اهمیت زیادی دارد، چون لیپوساکشن عمدتاً چربی زیرپوستی را هدف قرار می‌دهد و نمی‌تواند چربی احشایی اطراف اندام‌های داخلی را خارج کند.

از طرف دیگر:

مردان به طور متوسط توده عضلانی بیشتری دارند.

الگوی مطلوب کانتورینگ بدن در مردان و زنان متفاوت است.

پوست مردان به طور متوسط درم ضخیم‌تر و تراکم کلاژن بیشتری دارد، هرچند این تفاوت به‌تنهایی نتیجه جراحی را پیش‌بینی نمی‌کند.

سن، بارداری، کاهش وزن، یائسگی و کشیدگی پوست می‌توانند کیفیت پوست زنان را تغییر دهند.

مقدار چربی، BMI، سلامت عمومی و تکنیک جراحی در هر دو جنس بسیار مهم هستند.

بنابراین جنسیت فقط یکی از متغیرهاست، نه عامل تعیین‌کننده نتیجه.

تفاوت الگوی تجمع چربی در مردان و زنان چه تأثیری بر نتیجه لیپو ویزر دارد؟

اینجا یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها را داریم.

بدن مردان و زنان معمولاً چربی را در محل‌های یکسان ذخیره نمی‌کند.

مطالعات فیزیولوژی بافت چربی نشان می‌دهند که زنان، به‌خصوص پیش از یائسگی، معمولاً سهم بیشتری از چربی را به شکل زیرپوستی و در نواحی گلوتئوفمورال، یعنی باسن و ران‌ها، ذخیره می‌کنند. در مقابل، مردان بیشتر مستعد تجمع چربی مرکزی و احشایی در ناحیه شکم هستند.

این تفاوت مستقیماً روی برنامه لیپو ویزر اثر می‌گذارد.

در زنان معمولاً چه نواحی‌ای بیشتر مطرح هستند؟

بسته به فرم بدن، ممکن است تمرکز روی بخش‌هایی مانند:

شکم پایین، پهلوها، پشت، ران‌ها، بازوها یا زیر چانه باشد.

در بسیاری از زنان، بخش قابل توجهی از چربی این نواحی زیرپوستی است؛ یعنی همان لایه‌ای که لیپوساکشن می‌تواند روی آن کار کند.

به همین دلیل گاهی حتی با برداشت نه‌چندان زیاد چربی، تغییر قابل توجهی در نسبت کمر به باسن یا خطوط بدن ایجاد می‌شود.

در مردان چه تفاوتی وجود دارد؟

در مردان شکم یکی از شایع‌ترین نواحی تجمع چربی است، اما تمام برجستگی شکم لزوماً زیرپوستی نیست.

بخشی از آن ممکن است چربی احشایی باشد.

اینجا همان جایی است که انتظار غیرواقعی می‌تواند مشکل ایجاد کند.

ممکن است مردی شکم نسبتاً بزرگی داشته باشد و تصور کند با تخلیه چربی تمام برجستگی آن از بین می‌رود، اما اگر مقدار زیادی از حجم شکم در عمق و اطراف اندام‌های داخلی باشد، لیپو ویزر نمی‌تواند آن بخش را تخلیه کند.

پس قبل از عمل باید مشخص شود:

آنچه با دست در زیر پوست گرفته می‌شود چقدر است و چه مقدار از برجستگی شکم از داخل حفره شکمی می‌آید؟

این تشخیص می‌تواند تفاوت بین یک نتیجه واقع‌بینانه و یک انتظار غیرممکن باشد.

هورمون‌های مردانه و زنانه چگونه بر فرم‌دهی بدن با لیپو ویزر اثر می‌گذارند؟

هورمون‌ها روی عملکرد خود دستگاه لیپو ویزر اثر مستقیم ندارند.

لیپو ویزر قرار نیست استروژن یا تستوسترون را تغییر دهد.

اما هورمون‌ها در طول زندگی روی محل ذخیره چربی، توده عضلانی و شکل کلی بدن اثر می‌گذارند و به همین دلیل زمینه‌ای که جراح روی آن کار می‌کند متفاوت است.

نقش استروژن در زنان

استروژن با الگوی ذخیره بیشتر چربی زیرپوستی، به‌خصوص در قسمت پایین بدن، ارتباط دارد.

بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که بافت چربی زیرپوستی در زنان تحت تأثیر سیگنال‌های هورمونی قرار دارد و کاهش استروژن، برای مثال پس از یائسگی، می‌تواند الگوی چربی را بیشتر به سمت ناحیه مرکزی بدن تغییر دهد.

به همین دلیل یک زن ۳۰ ساله و یک زن ۵۵ ساله لزوماً الگوی تجمع چربی یکسانی ندارند.

حتی اگر وزنشان نزدیک به هم باشد.

نقش آندروژن‌ها و تستوسترون در مردان

مردان به طور متوسط توده بدون چربی و عضله بیشتری دارند و توزیع چربی آن‌ها بیشتر به سمت قسمت مرکزی بدن گرایش دارد. هورمون‌های جنسی یکی از عوامل مؤثر بر این تفاوت هستند.

این مسئله در طراحی لیپو ویزر مردان اهمیت دارد.

برای مثال، در یک مرد ورزشکار ممکن است هدف فقط کوچک کردن شکم نباشد؛ بلکه جراح بخواهد چربی اطراف خطوط طبیعی عضلات را به شکل کنترل‌شده کاهش دهد تا ساختار موجود بهتر دیده شود.

اما یک نکته مهم:

لیپو ویزر عضله نمی‌سازد.

اگر عضلات شکم رشد کافی نداشته باشند، صرفاً تخلیه بیشتر چربی قرار نیست یک شکم عضلانی واقعی ایجاد کند.

فرم عضلات زیر پوست باید از قبل وجود داشته باشد.

چرا چربی شکم و پهلو در مردان نسبت به زنان متفاوت تخلیه می‌شود؟

عبارت «چربی مردان سخت‌تر تخلیه می‌شود» یک ساده‌سازی بیش از حد است.

مسئله اصلی این نیست که دستگاه نمی‌تواند چربی مرد را تخلیه کند؛ بلکه ترکیب حجم شکم و هدف کانتورینگ متفاوت است.

برای درک آن، بهتر است شکم را به دو بخش نگاه کنیم.

چربی زیرپوستی

این چربی بین پوست و عضلات قرار دارد.

لیپوساکشن و لیپو ویزر می‌توانند روی این قسمت کار کنند.

چربی احشایی

این چربی در عمق شکم و اطراف اندام‌های داخلی قرار دارد.

لیپوساکشن برای تخلیه آن طراحی نشده است.

از آنجا که مردان به طور متوسط چربی احشایی بیشتری نسبت به زنان پیش از یائسگی دارند، ممکن است در برخی مردان محدودیت لیپو ویزر شکم واضح‌تر باشد.

فرض کنید دو بیمار هر دو دور کمر بالایی دارند.

در بیمار اول بخش زیادی از حجم مربوط به چربی زیرپوستی است.

در بیمار دوم بخش قابل توجهی از برجستگی از چربی احشایی می‌آید.

نتیجه بالقوه لیپو ویزر در این دو نفر بسیار متفاوت خواهد بود، حتی اگر وزن و جنسیتشان مشابه باشد.

پهلوها چطور؟

چربی پهلو معمولاً بیشتر زیرپوستی است و می‌تواند هدف مناسبی برای کانتورینگ باشد.

اما هدف زیبایی در مردان و زنان اغلب متفاوت است.

در زنان معمولاً تلاش می‌شود انحنای طبیعی کمر حفظ یا مشخص‌تر شود.

در مردان معمولاً حفظ خطوط مردانه تنه و ایجاد انتقال طبیعی بین قفسه سینه، کمر و لگن اهمیت بیشتری دارد.

اگر کانتورینگ بدون توجه به این تفاوت انجام شود، ممکن است نتیجه از نظر فنی خوب باشد ولی با فرم طبیعی بدن هماهنگ نباشد.

تفاوت کیفیت و خاصیت ارتجاعی پوست مردان و زنان در نتیجه لیپو ویزر

بعد از تخلیه چربی یک اتفاق مهم باید رخ دهد:

پوست باید با حجم جدید زیر خود هماهنگ شود.

اگر پوست کیفیت مناسبی داشته باشد، معمولاً بهتر روی فرم جدید می‌نشیند.

اگر شلی پوست زیاد باشد، کاهش چربی ممکن است حتی شلی را واضح‌تر کند.

Mayo Clinic و انجمن جراحان پلاستیک آمریکا هر دو تأکید می‌کنند که کیفیت و خاصیت ارتجاعی پوست یکی از عوامل مهم در نتیجه لیپوساکشن است و لیپوساکشن نمی‌تواند شلی قابل توجه پوست را اصلاح کند.

آیا پوست مردان همیشه بهتر جمع می‌شود؟

نه.

به طور متوسط، پوست مردان درم ضخیم‌تر و تراکم کلاژن بیشتری دارد، اما سن، کاهش وزن، ژنتیک، نور خورشید، سیگار و وضعیت پوست می‌توانند این تفاوت را تغییر دهند.

پس نمی‌توان گفت:

«مردان حتماً نتیجه پوستی بهتری دارند.»

این ادعا دقیق نیست.

چه عواملی در زنان اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند؟

در بعضی زنان عواملی مانند:

بارداری‌های قبلی، کشیدگی شدید پوست شکم، استرچ‌مارک، نوسانات وزن و تغییرات یائسگی می‌توانند روی خاصیت ارتجاعی پوست تأثیر بگذارند.

اگر پوست اضافه قابل توجه باشد، تخلیه چربی به تنهایی ممکن است بهترین انتخاب نباشد.

گاهی مسئله اصلی دیگر «چربی» نیست؛ پوست اضافه است.

در این شرایط ممکن است پزشک درباره روش‌هایی که شامل برداشتن پوست هستند، مانند ابدومینوپلاستی، صحبت کند.

آیا VASER می‌تواند به جمع شدن پوست کمک کند؟

یک مطالعه تصادفی کوچک در ۲۰ زن نشان داد VASER-assisted lipoplasty در مقایسه با لیپوساکشن ساکشن معمولی، در نقاط مورد بررسی جمع‌شدگی بیشتری در پوست ایجاد کرده است. با این حال، حجم شواهد درباره برتری بالینی روش‌های assisted liposuction محدود است و حتی ASPS تأکید می‌کند که مطالعات کافی برای اثبات برتری نتایج این روش‌ها نسبت به لیپوساکشن سنتی وجود ندارد.

بنابراین لیپو ویزر را نباید جایگزین جراحی برداشتن پوست اضافه دانست.

نقش توده عضلانی و ساختار بدن در نتایج لیپو ویزر مردان و زنان

این بخش یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها در کانتورینگ مردانه و زنانه است.

بدن فقط از پوست و چربی تشکیل نشده است.

زیر این دو، استخوان و عضلات فرم اصلی بدن را می‌سازند.

چرا عضلات مردان روی نتیجه تأثیر بیشتری می‌گذارند؟

مردان به طور متوسط توده عضلانی بیشتری دارند.

اگر فردی عضلات شکم، سینه و شانه نسبتاً توسعه‌یافته‌ای داشته باشد، کاهش چربی روی این ساختار می‌تواند خطوط عضلانی را واضح‌تر کند.

همین موضوع پایه بسیاری از روش‌های موسوم به high-definition body contouring است.

اما اینجا یک اشتباه رایج اتفاق می‌افتد.

بعضی افراد تصور می‌کنند جراح می‌تواند با لیپو ویزر «عضله شش‌تکه بسازد».

در واقع جراح می‌تواند چربی را طوری کانتور کند که خطوط آناتومیک موجود بیشتر دیده شوند؛ اما اگر ساختار عضلانی کافی زیر آن وجود نداشته باشد، نتیجه محدود خواهد بود.

هدف کانتورینگ در زنان چه تفاوتی دارد؟

در بسیاری از زنان هدف بیشتر بر ایجاد انتقال نرم و طبیعی بین قسمت‌های مختلف بدن متمرکز است.

برای مثال:

کاهش پهلو برای مشخص شدن کمر، ایجاد تناسب بین شکم و باسن یا کاهش چربی پایین شکم.

البته این فقط یک الگوی کلی است.

بعضی زنان به دنبال کانتور ورزشی و خطوط عضلانی واضح هستند و بعضی مردان اصلاً چنین هدفی ندارند.

بنابراین جنسیت نباید جای گفت‌وگوی واقعی درباره هدف بیمار را بگیرد.

آیا لیپو ویزر در مردان نتیجه واضح‌تری ایجاد می‌کند؟

نه لزوماً.

در یک مرد با عضلات خوب، چربی زیرپوستی متوسط و پوست باکیفیت، تغییرات می‌توانند بسیار واضح باشند.

اما اگر همان مرد مقدار زیادی چربی احشایی داشته باشد، نتیجه شکم ممکن است کمتر از انتظار باشد.

در یک زن با چربی زیرپوستی موضعی و پوست با خاصیت ارتجاعی مناسب نیز تغییر فرم کمر می‌تواند بسیار محسوس باشد.

بنابراین سؤال درست این نیست که:

لیپو ویزر برای مردان بهتر است یا زنان؟

سؤال بهتر این است:

بیشتر حجم نامطلوب بدن من از چه بافتی تشکیل شده و آیا آن بافت با لیپوساکشن قابل اصلاح است؟

آیا دوره نقاهت لیپو ویزر در مردان و زنان متفاوت است؟

به طور کلی شواهد کافی وجود ندارد که بگوییم صرفاً مرد یا زن بودن باعث می‌شود دوره نقاهت لیپو ویزر همیشه کوتاه‌تر یا طولانی‌تر باشد.

حتی مطالعات عمومی جراحی سرپایی نیز تفاوت ثابت و قابل اتکایی در بهبود بعد از عمل فقط بر اساس جنس نشان نداده‌اند.

در لیپوساکشن، عواملی که معمولاً اهمیت بیشتری دارند عبارت‌اند از:

• تعداد نواحی درمان‌شده

• حجم چربی خارج‌شده

• مدت عمل

• سلامت عمومی

• BMI

• مصرف سیگار یا نیکوتین

• رعایت مراقبت‌های بعد از عمل

• میزان تورم و پاسخ فردی بدن

مطالعه‌ای روی ۱۱۷ بیمار VASER نیز نشان داد BMI بالاتر با بعضی مشکلات پس از عمل، از جمله بی‌نظمی جمع شدن پوست، ارتباط داشت؛ یعنی متغیرهایی مثل وزن و شرایط بدنی می‌توانند از جنسیت مهم‌تر باشند.

تورم و کبودی چقدر طول می‌کشند؟

تورم و کبودی بخشی از روند معمول بعد از لیپوساکشن هستند.

Mayo Clinic توضیح می‌دهد که بیمار معمولاً برای مدتی از گن فشاری استفاده می‌کند و کاهش کامل تورم و ظاهر شدن فرم نهایی ممکن است هفته‌ها تا چند ماه زمان ببرد.

بنابراین مقایسه نتیجه دو هفته‌ای یک مرد با نتیجه سه‌ماهه یک زن یا برعکس هیچ ارزش واقعی ندارد.

زمان مشاهده نتیجه باید مشابه باشد.